ŞEHİD KİMDİR?

Şehid. ya şâhid mânasında ism-i faildir, ya meşhüd mânasında ism-i mef uldür. Birinci mânaya göre, ALLAH'ın huzurunda bulunan kimse demektir. İkinci mânaya göre. melekler tarafından kendisine cennette şâhidlik edilen kimsedir. Lügat bakımından ifade edilen mânalar bunlardır.
Şehidlik. ALLAH tarafından müminlere ihsan buyurulan en yüksek manevî bir rütbedir. Buna ancak ALLAH yolunda olanlar kavuşabilir. Cenâb-ı Hak şehidler hakkında şöyle buyuruyor:
"Sakın ALLAH yolunda öldürülenleri ölüler sanma. Doğrusu onlar, Rableri katında diridirler, cennet meyvalarmdan nzıklanırlar. Onlar ALLAH'ın kendilerine olan bağışından (şehidlik rütbesinden) dolayı neş'elidirler..." (39).
Şehidliğin faziletine dair çok hadis-i şerif vardır. Enes ibni Mâlik'den (Radıyallahü Anh) rivayet edilen bir hadis-i şerifde Peygamber Sallâllahü Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:
"Cennete giren hiç bir kimse, dünyadaki her şeyin kendisine ait olması karşılığında, dünyaya dönmek istemez. Yalnız şehid olan, kavuştuğu şehidlik rütbe ve nimetlerinden dolayı dünyaya dönüp on kez öldürülmeyi temenni eder" (40).
Şeriatda şehid. zulmen (haksız yere) öldürülen mümine denilir. İster savaşta öldürülsün, ister âsi tarafından öldürülsün, ister eşkıya tarafından, ister hırsız tarafından öldürülsün, yine şehid sayılır.
Şehid'in kısımları: Şehid üç kısımdır. Dünya ve âhiretde şehid. âhiretde şehid, dünyada şehid.
1) Dünya ve âhiretde şehid sayılana, "Kâmil şehid" denilir. Bu mertebe şehidliğin gerçekleşmesi için alü şartın bulunması icab eder:
a) Müslüman olmak.
b) Akıllı olmak.
c) Bülüğ çağına ermiş olmak.
d) Büyük abdestsizlikten taharet üzere bulunmak (Cünüb olmamak, hayız ve nifaz hallerinde bulunmamak).
e) Vurulmanın akabinde ölmüş olmak. Öyle ki. vurulduktan sonra yer-içerse. uyursa, tedavi görürse, vurulduğu yerden alınıp çadıra, has-tahaneye veya evine diri olarak taşınırsa, kâmil şehidlik kısmından çıkar.
f) Öldürülmesinden dolayı kısas icab etmiş olmak. Kısas hükmüne girdikten sonra anlaşma ile kısasın kaldırılması bu hükmü değiştirmez. Diyet vermeyi gerektiren hatâ yolu ile öldürmelerde, kâmil şehidlik olmaz.
Kesici silahla öldürülmek şartı ile malını ve canını müdafaa ederken öldürülenle, müslümanlan veya zimmet ehlini korurken öldürülen kimse birinci kısım şehid hükmüne girer.
Birinci kısım şehidin hükmü: Birinci kısma giren şehidlerin cenazesi yıkanmaz, kanlan ve elbiseleriyle gömülürler ve bu halde iken de cenaze namazları kılınır. Ancak kandan başka üzerlerinde bir necaset bulunursa, o pislik giderilir. Böyle şehidlerin üzerinde bulunan elbiselerden kefen sayılamayacak kürk. kalpak, ayakkabı, silâh gibi eşya çıkarılır. Diğer pantolon, entari ve gömlek gibi elbiseler çıkarılmaz. Özerlerinde sünnet miktarı kefen olabilecek kadar elbiseleri bulunmayanlara kefen ilâve edilir. Fazlalıklar çıkarılır. Namazları kılındıktan sonra elbise ve kanlan ile gömülürler.

2) Âhiret şehidi: Bu kısma giren şehidler. âhiretde şehid sevabım alırlar: fakat dünyada kâmil şehid hükmüne tâbi tutulmazlar. Yani bunlar, diğer umumî ölüler gibi yıkanırlar ve kefenlenirler. Birtnci kısım şehidler için aranan altı şarttan birini kaybedenler bu ikinci kısma girerler. Cünüb. hayız ve nifas hâlinde iken haksız yere zulmen öldürülenler, vurulma akabinde ölmeyenler, deli veya çocuk olanlar, öldürülmelerinden dolayı diyet icab edenler, âhiret şehidleridirler. Kıyamet gününde şehid-lere va'dedilen sevaba kavuşurlar.
İkinci kısım şehidin hükmü: Bu gibi şehidleri yıkamak, kefenlemek ve namazlannı kılmak, diğer ölülerde olduğu gibi farzdır.
Şu kimseler de. âhiret şehidlerinden sayılırlar: Suda boğulanlar, ateşte yananlar, enkaz altında kalanlar, vebadan ölenler, garip kimseler, ateşli hastalıktan ölenler. ALLAH katında makbul bir ilim yolunda ölenler, koleradan ölenler, ciğer hastalıklanndan ölenler, cum'a gecesi ölenler, doğumdan ölen kadınlar, baş ağnsından ölenler...
Bunlar için de âhiretde şehid sevabı olup yıkanırlar, kefenlenirler ve namazlan kılınır.

3) Yalnız dünyada şehid sayılanlar: Bu kısma girenler münafıklardır. Bunlar, müslümanlar safında bulunarak birinci kısımda sayılanlar durumunda öldürülenlerdir. Bunlann kalblerinde bulunan nifak hâlini ALLAH bildiği için. âhirette bunlara şehid sevabı olmadığı gibi. cennete de giremezler. Çünkü münafık dış görünüşü itibariyle müslümandır; fakat gerçekte kalbi ile iman etmediği için ALLAH katında kâfirdir. İşte bunlar, dış hâlleri ile müslüman sayıldıklanndan "Kâmil Şehid" gibi. yıkanmazlar, kefenlenmezler. Elbise ve kanlan üzere namazları kılınarak gömülürler.

--------------------------------------------
(39) Âli İmran sûresi, âyet: 169-170
(40) Müslim: Kitâbu l-İmare. hadîs: 1877/109