MÎKATLAR (İhrama giriş yerleri)

Kâ'be merkez olmak üzere bunun takriben 10 ve 15 km. lik mesafelerle çevrili bulunan bölgesine "Harem" denilir ki. bu bölge özel sınırlarla işaretlenmiştir.
Hacı adaylannın ihramsız olarak geçmeleri yasak olan ve "Harem" dış çevresinde bulunan beş yer vardır ki, bunlara "Mîkat" denilir. Bir de Ten'îm ve Ci'râne diye Mekkelilerin umre mikatlan vardır. Bu mîkatlarda veya bu mîkatlann hizasında bulunan yerlerde ihrama girmek icab eder. Bu yerlere veya bunların hizasına gelmeden daha evvel ihrama girilebilir. Fakat bu mîkatlar ihramsız geçilirse, kurban kesmek veya tekrar geri dönüp mikattan ihrama girmek icab eder. İşte mîkat adı verilen ve isimleriyle belirtilecek olan yerlerle "Harem" hududuna kadar olan bölgeye "HİLL" denilir. Hill bölgesinde oturanlar buradan, Haremdekiler de Ha-rem'den ihrama girerler.
Mikatlar dışından hacca gidenlere de "Âfâki" denilir. Kendi mikatını ihramsız geçip de başka bir yerin mikaündan ihrama girilse bu caiz olur. Fakat kendi mikaündan ihrama girmek daha faziletlidir.
İhramsız geçilmesi caiz olmayan beş "mikat" mahalli şunlardır:

1) Zü'l-Huleyfe: Bu mîkat. Medinelilerin ve buradan geçenlerin ihrama girmeleri gereken yerdir. Medine'den dört mil kadar uzaklıktadır. Mekke'ye olan uzaklığı 464 km. dir.

2) Zatü Irk: Iraklıların ve Irak yönünden geleceklerin mîkatıdır. Mekke'ye 94 km. uzaklığı vardır.

3) Cuhfe: Şam'dan ve Şam yönünden gelenlerin mîkati olup Mekke'ye 320 km. mesafededir. Türkiye'den gidenlerin de mîkatidır. Yol değişikliği ile mikatlar da değişir.

4) Karn veya Karnü'l-Menazil: Necid bölgesinde oturanlarla bu yönden hacca gidenlerin mîkatı olup Mekke'ye olan mesafesi 44 km. dir. Mekke'nin doğusuna düşer.

5) Yelemlem: Yemenden ve Yemen yönünden gelenlerin mîkatıdır ve Mekke'nin güneyinde Mekke'ye 45-50 km. uzaklıkta bir yerdir.

Eğer yasaklardan korunma güveni varsa, mîkatlara varmazdan önce ihrama girmek daha faziletlidir. Fakat yasaklardan korunma güveni yoksa, mûtatlarda ihrama girmek daha faziletlidir. Yukarda belirtildiği gibi. kendi mîkaünı ihramsız geçen kimse, başka bir mikattan ihrama girebilir; fakat kendi mikaündan girmesi daha faziletlidir. Ancak Medineliler kendi mîkatlanndan ihrama girerler.
Mevcut yollardan değil de başka yol ve istikametlerden Mekke'ye gitmek isteyenler, bu beş mikattan herhangi birinin hizasına ulaştıkları zaman ihrama girerler. Hava ve deniz yolculuklarında da böyledir. İki mikat arasında yolculuk yapan kimse, bu iki mikattan dilediğinin hizasına gelince ihrama girer; ancak Mekke'ye daha uzak olan mikattan girme sinde fazilet vardır. Eğer yolcunun hizasında mîkat yoksa, takriben Mekke'ye 60 kilometre mesafeden ihrama girilir.
Ailesi ve ikâmeti mikatlarda yahut "Hill'' kısmında bulunanlar, bu bölge içinde ihrama girerler.
Mekkelilerin farz hac için mikatlan "Harem"dir. Umre için de "HiU'dir. Yani Harem dışına çıkmak şarttır. Harem dışında "Hill" bölgesinin her yerinden umre için ihrama girilebilir. Ancak Tenim veya Ci'râne adındaki yerlerden girilmesinde fazilet vardır.
Hacca niyyet etsin veya etmesin, mîkat dışında bulunanlann ihramsız olarak Mekke'ye girmeleri caiz değildir.
Mîkatlar dahilinde oturan kimse, ihtiyacını görmek için ihramsız Mekke'ye girebilir. Ancak hac niyyeti olursa ihrama girmesi gerekir.
Mekkeliler de. işleri için Mekke dışına. Hill sayılan yerlere çıkıştan soma dönüşlerinde ihrama girmezler.
Âfâki olanlar (Mikatlar dışından hacca gidenler) hac menâsikini yerine getirdikten sonra. Mekke'den çıkıp Hill bölgelerinde işleri icabı kaldıktan sonra müteaddit defa işlerini görmek üzere Mekke'ye dönerlerse, ihrama girmek zorunda kalmazlar. Mekkelilerin hükmüne bağlı olurlar. Çünkü her çıkıştan sonra Mekke'ye girerken ihrama girmekte güçlük vardır. Bu hususta Mebsût sahibi imam Serahsî şu hâdiseyi delil olarak göstermektedir:
"İbn-i Ömer (Radıyallahü Anhümâ) Mekke'den Medine'ye dönmek üzere yola çıkıp Kadid adındaki yere vannea, Medine'de fitne zuhur ettiğine dair haber aldı ve bunun üzerine Mekke'ye döndü ve ihrama girmedi. Bundan anlaşılıyor ki. mîkatlar dahilinde bulunanlar. Mekkeliler gibidirler. Çünkü her zaman Mekke'ye girmeye ihüyaçlan vardır. Bunlann ihtiyaçlan, Mekkeliler ile ilgilidir. Mekkelilerin ihtiyaçlan da mîkatlar dahilinde bulunanlarla ilgilidir. Bunun için Mekkeliler ihtiyaçlannı görmek üzere çıkıp Mekke'ye döndükleri zaman ihrama girmedikleri gibi. mîkat ehli de böyledir. Çünkü biz her defasında ihramı gerekli kılarsak, bu insanlara açık bir zarardır. Zira giriş çıkışlara her gün ihtiyaç görülebilir. Onun için ihramsız Mekke'ye girmelerini caiz gördük. Ancak hac menâsiki yerine getirmek istendiği zaman, ihramsız Mekke'ye girmek caiz olmaz. Her girişte de menâsik murad edilmez" (51).
Mîkat dışında olan bir kimse, herhangi bir işi için mikat dahili olan "Hill" bölgesine girerse, ihramlanması gerekmez; çünkü Mekke'ye girmeyi niyyet etmemiştir. Bu gibiler mikatlan ihramsız geçebilirler. Zira bu bölgede tazimi gerektiren bir yer yoktur. Bunun için de ihram lâzım gelmez.
Bir âfâki. Cidde gibi Hill bölgesine ticari bir iş için gider, orada onbeş günden az kaldıktan sonra Mekke'ye girmek isterse İmam Ebû Yûsuf a göre ihrama girmesi gerekir. Fakat onbeş gün ikâmetten sonra Mekke'ye girmek isterse, ihram etmek zorunda değildir. Çünkü onbeş gün ikâmete niyyet eden kimse, orada oturanlar hükmüne girer. Diğer imamlara göre ikamet niyyeti olmasa bile. ilk hacet niyyeti itibariyle bulunduğu yer ehline tâbi olur ve sonradan Mekke'ye girmeyi niyyet etmesi hâlinde ihram mecburiyeti yoktur. Bu şekilde hareket afakîler için bir kolaylık yoludur.

___________________________________
(51) Mebsût: Cüz IV, s. 168